Vơ vẩn

Hồi bé không biết có ngày 8 tháng 3
Lễ hội mỗi năm chỉ một lần là Tết
Không quất, không đào
Chỉ bánh chưng bánh tét
Và dây pháo tép giấy hồng

Hồi bé ngày ngày không phải học thêm
Không điện, TV chẳng có Internet
Có buổi mưa dầm
Có những chiều nắng khét
Cá sọi cá cờ, hoa mướp rụng bờ ao

Hồi bé học về để cặp sách đầu hiên
Vác rổ ra sông vớt tóc tiên nuôi lợn
Cả lũ cháy đen nô đùa ngụp lặn
Có đứa chơi khăm
Giấu mất cái quần đùi

Có những nỗi buồn không dễ gọi thành tên
Có những tháng năm ta lớn cùng cây cỏ
Bạn cũ đã xa rồi, đâu còn con sông nhỏ
Không có quần
Đợi tối mới lội lên

KTK - 8.3.2017

ĐẶC THÙ

{By: Hoang Minh Chau}

Cái mới, khó được chấp nhận, không phải vì nó không hay, mà vì người ta đang quen với cái cũ. Ở Việt Nam, cái cũ còn bền vững hơn, vì nó ẩn náu dưới một khái niệm rất vi diệu "đặc thù của chúng tôi". Ngại thay đổi cái gì thì chúng ta gọi cái ấy là đặc thù.

Trong hầu hết các doanh nghiệp Việt Nam, quy trình công việc thì lạc hậu, tác phong làm việc thì không chuyên nghiệp. Nhưng mọi người đã quen với nó. Họ không muốn thay đổi, vì thay đổi là phải làm lại từ đầu, phải học lại từ đầu. Họ gọi chúng là đặc thù của doanh nghiệp. Và thế là, mỗi khi triển khai ứng dụng một công nghệ mới hay một phần mềm mới, đối tác đều được yêu cầu, phải đáp ứng các đặc thù của doanh nghiệp, tức là phải phù hợp với quy trình lạc hậu và tác phong làm việc tuỳ tiện (được gọi là tiện lợi) của họ. Tất nhiên, ứng dụng như thế thì hiệu quả thường rất thấp.

Tôi nghĩ, chỉ trong lĩnh vực văn hóa, chúng ta mới cần duy trì sự khác biệt, là bản sắc của dân tộc. Còn các lĩnh vực khác như: công nghiệp, thương nghiệp, xây dựng, giao thông vận tải, ngân hàng tài chính,... cái gì ta cũng nhờ học hỏi từ thế giới mới biết, mà cũng bày đặt "đặc thù" thì thật buồn cười.

Trong suốt những năm làm kinh doanh, tôi chỉ thuyết phục được duy nhất một khách hàng Việt Nam từ bỏ "đặc thù của mình", khi triển khai ứng dụng phần mềm mới.

Đó là vào năm 1999, khi chúng tôi triển khai phần mềm quản lý nguồn lực Oracle ERP, cho một Xí nghiệp liên doanh dầu khí. Đây là một Xí nghiệp liên hợp, có quy mô rất lớn và độ phức tạp rất cao.
Lúc đầu, các báo cáo chuẩn do phần mềm ERP Oracle cung cấp không được Xí nghiệp chấp nhận, vì chúng không đáp ứng với các đặc thù của Xí nghiệp. Các báo cáo mới không giống các báo cáo cũ, cả về hình thức cũng như phân bố nội dung. Họ yêu cầu chúng tôi sửa lại cho giống với hệ thống báo cáo đang sử dụng.

Chúng tôi xin được gặp Lãnh đạo Liên doanh để trình bày. Tôi giải thích rằng, ERP Oracle là một ứng dụng nổi tiếng thế giới. Nếu chúng ta sử dụng hệ thống báo cáo chuẩn do nó cung cấp, tức là chúng ta thừa hưởng kinh nghiệm quản lý, quy trình tiên tiến và tác phong chuyên nghiệp của hàng ngàn doanh nghiệp lớn toàn cầu đã tích hợp trong phần mềm này. Ứng dụng ERP là cơ hội để doanh nghiệp cải tiến quy trình và tái cấu trúc quản trị theo chuẩn thế giới. Nếu chúng ta sửa lại cho phù hợp với quy trình cũ của xí nghiệp, ngoài việc không được thừa hưởng thành quả tiến bộ của thế giới, ứng dụng còn chạy chậm hơn và phát sinh nhiều lỗi hơn.

Thấy khách hàng vẫn chưa bị thuyết phục, tôi suy nghĩ rồi nói: "Các anh nhập giàn khoan về, giữ nguyên đưa vào sử dụng ngay, hay là sửa lại theo đặc thù của Việt Nam? Chắc là giữ nguyên? Nếu quy trình vận hành của nó khác với quy trình vận hành của giàn khoan cũ thì các anh sẽ đào tạo lại chuyên môn và bố trí lại nhân sự, chứ không phải sửa giàn khoan, đúng không? Vì các anh hiểu rằng, đây là một hệ thống phức tạp và hoàn chỉnh, không ai dại gì mà sửa lung tung. Và phần mềm ERP cũng thế. Nó cũng rất phức tạp và hoàn chỉnh. Nó không cần chỉnh sửa trước khi đưa vào sử dụng. Các quy trình và mô hình quản trị cũ của xí nghiệp nên thay đổi để phù hợp với nó thì tốt hơn.

Thật may mắn là Lãnh đạo Xí nghiệp liên doanh đã nhìn ra vấn đề và chấp nhận thay đổi "những đặc thù" của mình, để có thể sử dụng hệ thống báo cáo mới - hệ thống báo cáo chuẩn do phần mềm cung cấp. Chính vì nguyên nhân này mà hệ thống ERP được triển khai thành công, đúng thời hạn và mang lại hiệu quả cao cho Xí nghiệp cho tới ngày hôm nay.

Tiếc rằng, những doanh nghiệp Việt Nam như thế không nhiều. Tình hình rất khác đối với các doanh nghiệp nước ngoài. Hiếm khi chúng tôi nghe thấy một doanh nghiệp nước ngoài yêu cầu đáp ứng một cái gì đó đặc thù. Khi triển khai ERP, hầu như các doanh nghiệp nước ngoài đều sử dụng nguyên xi hệ thống báo cáo chuẩn do phần mềm cung cấp: vừa thuận lợi cho người triển khai, vừa hiệu quả cho người sử dụng, đặc biệt là khi nâng cấp phần mềm, các báo cáo được tự động cập nhật.
Nhìn lại thực tế ở VN, tôi thấy, có nhiều cái cũ lạc hậu cần đổi mới, thì chúng ta lại vô tư biến nó thành đặc thù. Chả trách, tiến sĩ Phạm Chi Lan đã tặng cho Việt Nam đặc danh "Nước không chịu phát triển".

Đã đến lúc, cần loại bỏ cụm từ "đặc thù Việt Nam" ra khỏi suy nghĩ của chúng ta và tất cả cần hiểu một điều: trong thế giới phẳng ngày nay, cơ hội và thách thức của các dân tộc đều giống nhau, dân tộc nào càng nhiều đặc thù càng khó hội nhập.

MÔI TRƯỜNG KHỞI NGHIỆP

{By: Hoang Minh Chau}

Bác Đinh La Thăng vừa đặt mục tiêu đến năm 2020, Tp. HCM sẽ có 500.000 doanh nghiệp. Đây là mục tiêu rất cao, vì theo Chủ tịch Thành phố Nguyễn Thành Phong, hiện có 270.000 doanh nghiệp đăng ký, nhưng thực chất chỉ có 170.000 doanh nghiệp hoạt động. Như vậy, trong 4 năm, cần có thêm 330.000 doanh nghiệp mới.

Nhiều người nghi ngờ khả năng đạt được mục tiêu này. Thay vì bàn lùi, tôi xin bỏ một phiếu ủng hộ quyết tâm này của Bí thư Thành uỷ, vì càng có nhiều doanh nghiệp mới càng tốt. Chúng sẽ tạo thêm công ăn việc làm cho xã hội, đồng thời góp phần thay đổi cơ cấu kinh tế Việt Nam theo hướng "kinh tế tư nhân nắm vai trò chủ đạo".

Để khuyến khích các bạn trẻ khởi nghiệp, theo tôi, quan trọng nhất cần có một môi trường khởi nghiệp tốt.

Như thế nào là một môi trường khởi nghiệp tốt?

Tôi xin hiến kế, bằng cách kể câu chuyện về một môi trường khởi nghiệp, mà tôi được biết cách đây gần chục năm khi đến thăm Hiệp hội CNTT tỉnh Quảng Tây.

Thú thật, tôi có hơi lăn tăn khi kể câu chuyện này. Tôi biết nhiều người không thích nước Lạ. Tôi cũng vậy thôi. Tuy nhiên, tôi không phải là người cực đoan. Ghét thì vẫn ghét, nhưng họ có cái gì hay thì vẫn nên học hỏi.

Lúc ăn trưa với cán bộ Hiệp hội Quảng Tây, tôi được giới thiệu với một nữ doanh nhân trẻ. Khi đó, cô gái này mới 27 tuổi, nhưng đã là Chủ tịch kiêm TGĐ một công ty tư nhân, chuyên cung cấp giải pháp phần mềm cho các nhà máy đường, với 200 nhân viên.

Thấy cô gái quá trẻ nên tôi nghĩ, công ty này chắc là do bố mẹ cô dựng lên cho con gái. Tôi hỏi để kiểm tra sự nghi ngờ của mình:
- Công ty này do chính cô thành lập?
- Vâng. Em thành lập nó được 4 năm. Bắt đầu từ số 0. Hiện nay, 25% các nhà máy đường của cả nước là khách hàng của công ty em.

Tôi thật sự ấn tượng. Đã từng lăn lộn trong lĩnh vực giải pháp phần mềm, tôi biết không dễ để đạt được thành công như cô gái trẻ này. Tôi liền đề nghị cô kể chi tiết toàn bộ quá trình khởi nghiệp và thật may mắn là cô vui vẻ đồng ý.

"Năm 2002, em tốt nghiệp thủ khoa trường đại học Quảng Tây, ngành phần mềm máy tính. Người của Hiệp hội mời em lên gặp mặt. Họ nói, hiện nay các kỹ sư trẻ nên có tinh thần doanh nhân. Họ khuyên, thủ khoa như em thì nên cân nhắc khởi nghiệp, tốt hơn là làm công ăn lương. Nếu em đồng ý, họ sẽ hỗ trợ.

Sau đó họ cử một chuyên gia đến hướng dẫn cho em các thủ tục cần thiết để thành lập công ty. Ngày nay, nhà nước khuyến khích khởi nghiệp, nên các thủ tục mở công ty rất dễ dàng và nhanh chóng. Sau một tuần, mọi thủ tục thành lập công ty đã hoàn tất.

Để giảm chi phí, khi công ty mới chưa có lợi nhuận, Hiệp hội cam kết hỗ trợ miễn phí công tác kế toán và tuyển dụng nhân sự trong năm đầu tiên. Nhà nước cũng miễn thuế cho các công ty khởi nghiệp trong 5 năm.

Công ty mới cần vốn để hoạt động. Trước đây, để tránh rủi ro, các ngân hàng đều yêu cầu có tài sản thế chấp với mọi khoản vay. Ngày nay, các ngân hàng đã hiểu rằng, cho các kỹ sư trẻ tài năng vay để lập nghiệp là an toàn, vì họ thế chấp bằng tuổi trẻ, bằng tương lai của chính họ. Với sự giới thiệu của Hiệp hội, một ngân hàng đã cho em vay 500.000 nhân dân tệ, với lãi suất ưu đãi, thời hạn 5 năm.

Công ty đã thành lập. Tiền vốn ban đầu cũng đã có. Nhưng làm gì? Từ đầu em đã định hướng là làm giải pháp phần mềm. Nhưng làm sao để có hợp đồng? Và đây là bước rất quan trọng. Hiệp hội giới thiệu một công ty tiền bối hỗ trợ. Công ty em nhận lại từ công ty tiền bối hai hợp đồng gia công. Những hợp đồng đầu tiên này tuy chưa mang lại lợi nhuận, nhưng nó có ý nghĩa đặc biệt. Nhờ có chúng mà em xây dựng được đội ngũ làm phần mềm của mình, đồng thời tích luỹ được rất nhiều kinh nghiệm.

Sau đó thì mọi việc cứ từng bước đi vào quỹ đạo. Lúc đầu, để kiếm được hợp đồng, em tìm đến những khách hàng nhỏ, vừa sức của mình. Các khách hàng ngày nay cũng có ý thức giúp các công ty khởi nghiệp. Họ không chê chúng em là công ty nhỏ và mới. Quan trọng là làm sao để họ tin rằng mình có thể thực hiện tốt công việc. Để đáp lại sự tin cậy của họ, chúng em cũng lấy giá thấp hơn các công ty lớn".

Tôi thật sự ngỡ ngàng. Hoá ra, để một công ty khởi nghiệp thuận lợi, cần một môi trường hỗ trợ đồng bộ mọi mặt:
- Hiệp hội: tư vấn, cung cấp miễn phí dịch vụ kế toán và tuyển dụng.
- Quản lý nhà nước: thủ tục thành lập công ty đơn giản và thuận tiện; miễn thuế cho các công ty khởi nghiệp 5 năm.
- Ngân hàng: tin tưởng vào tuổi trẻ khởi nghiệp, cho vay với lãi suất ưu đãi, không cần thế chấp.
- Bạn hàng: công ty tiền bối hỗ trợ việc làm ban đầu.
- Khách hàng: có ý thức giúp đỡ các công ty khởi nghiệp.

Tôi hỏi:

- Sau khi nhận được nhiều sự hỗ trợ như thế, công ty cô phải có trách nhiệm gì với xã hội không?
- Có. Bắt đầu từ năm trước, công ty em cam kết với Hiệp hội, hàng năm có trách nhiệm hỗ trợ hai công ty mới khởi nghiệp, với tư cách là công ty tiền bối.

Tôi không còn câu hỏi gì nữa. Mọi mảnh ghép đã hoàn chỉnh.

Nếu tất cả đúng như lời kể của nữ doanh nhân này thì quả thật họ có một môi trường tuyệt vời cho các bạn trẻ khởi nghiệp.
Không biết câu chuyện này có gợi ý gì cho Thành phố trong việc xây dựng môi trường hỗ trợ cho khởi nghiệp hay không? Cá nhân tôi tin rằng, nếu xây dựng được môi trường như thế, 500.000 doanh nghiệp đến năm 2020 cũng không phải là một mục tiêu quá viển vông.

HỌC BƠI ĐỂ TỰ CỨU MÌNH

{By: Khúc Trung Kiên}

Năm ngoái tôi có viết một seria 5-6 bài về việc học bơi, khá dài. Giờ facebook nó nhắc, mùa hè đến. Nhắc lại chắc cũng không thừa. Post này sẽ tóm tắt những ý chính, ai quan tâm có thể tìm lại trên facebook của tôi.

HỌC BƠI ĐỂ LÀM GÌ?

- Tự cứu mình trong tình huống thông thường
- Sướng khi ra biển
- Sướng khi ra bể bơi
- Giúp con cái biết bơi
- Biết nhận dạng nguy hiểm
- Bình tĩnh khi gặp rủi ro

LÀM SAO ĐỂ BIẾT BƠI?

- Học thở
- Học chìm trong nước
- Biết ngoi lên mặt nước khi cần
- Bao lâu? 3-5 buổi nếu nhanh, bình thường: 7-10

HỌC THỞ: Có thể học trong phòng khách

1. Há miệng, hít vào thật căng, ngậm miệng
2. Nín thở vài 5-10s
3. Thở ra một chút, từ từ
4. Quay lại bước 2, đến khi hết hơi
5. Há miệng, hít vào thật nhanh

Các bước 1-5 bình thường có thể thực hiện khoảng 1 phút một vòng, mỗi vòng lặp lại bước 2-4 khoảng 3 lần. Chú ý không hít vào trong các bước này. Chịu khó tập nghiêm túc vài trăm lần, ở bất cứ chỗ nào cũng được.

CHÌM TRONG NƯỚC

Nếu bạn thở theo cách trên thì có thể thấy thời gian để hít vào mỗi lần chỉ mất 2-3s, các đoạn khác có thể kéo dài khoảng 45s-50s. Để sống được mỗi phút bạn chỉ cần vài giây để hít vào, cũng có nghĩa là chỉ khi đó mới cần nổi lên mặt nước.

Thực tế chìm trong nước gần như chả phải làm gì, không mất sức, còn nếu cố giữ cho người nổi trên mặt nước bạn sẽ tốn sức hơn nhiều. Muốn tập chìm trong nước cũng không quá khó, chỉ cần tập cho cái đầu thôi, chứ từ cổ trở xuống thì dễ rồi. :)

- Có thể tập thở với chậu nước, chỉ lúc hít vào mới cần ngẩng đầu lên, lúc nín thở hay thở ra (rất từ từ) thì vục mặt vào chậu. Nhớ khi vục mặt xuống thì rất từ từ để tập bình tĩnh khi chìm vào nước.

- Khi ra bể bơi có thể làm tương tự, tìm chỗ nông chưa ngập đầu và tập thở. Khi hít vào thì đứng lên, hít vào đầy người rồi thì từ từ ngồi xuống cho ngập đầu, chìm hẳn trong nước.

- Tập như trên 1-2 ngày thì chuyển ra chỗ sâu ngập đầu, bám tay vào thành bể, chân không chạm đất (cái này quan trọng để bạn quen với trạng thái lơ lửng, không chạm đất). Khi ngoi lên thì dùng tay kéo để đầu nhô lên, há miệng hít vào xong thì duỗi tay để người từ từ chìm xuống. Vẫn bám vào thành bể.

- Thêm 1-2 ngày nữa, nếu cảm thấy tự tin, bạn có thể không cần bám vào thành bể mà thả người chìm cho chân chạm đất. Khi cần ngoi lên thì đạp nhẹ chân xuống đáy bể, sẽ đẩy người lên. Bước này nên có người trông chừng, phòng khi bạn hoảng hốt.

Chú ý: tất cả các bước trên đều là tập thở, bạn chỉ cần tập cho thật tự tin và không sợ hãi thì như thế cơ bản là bạn đã biết bơi.

NGOI LÊN MẶT NƯỚC

Nếu đã có thể chìm trong nước và không còn sợ hãi thì bạn đã biết bơi. Chỉ còn một việc là sau khi đã hoàn toàn thở hết ra thì làm sao để ngoi lên để hít vào? Việc này khá đơn giản.

- Nếu chân bạn đang chạm đất, chỉ cần đạp chân xuống đất, nếu cần thì hỗ trợ thêm bằng động tác tay, giang ngang như 2 mái chèo, xoè tay ra và quạt tay xuống dưới. Phản lực sẽ đẩy bạn lên trên.

- Nếu chân không chạm đất thì dùng tay để quạt xuống phía dưới, nếu bạn đã thành thạo thì kết hợp thêm động tác của chân. Do lực đẩy Archimedes, cơ thể người khá nhẹ dưới nước, chỉ cần lực nhỏ cũng giúp nổi lên trên.

- Trong lúc nổi lên cố gắng thở ra hết, cơ thể bạn sẽ như cái thùng rỗng, khi đầu vừa nhô lên khỏi mặt nước bạn chỉ cần há miệng là không khí sẽ tràn vào, bạn sẽ hít vào rất nhanh. Sau đó lại có thể chìm xuống vô tư.

- Nếu bạn nằm ngang trong nước, thông thường bạn sẽ lơ lửng cách mặt nước chỉ vài chục cm. Chỉ cần động tác quạt tay ra sau và chếch xuống phía dưới một chút là đủ để đẩy đầu bạn lên khỏi mặt nước để hít vào.

Khi đã có thể chìm trong nước và ngoi lên để thở. Chúc mừng, bạn đã biết bơi. Đeo kính bơi để nhìn cho rõ và quạt tay nhẹ nhàng là bạn đã có thể di chuyển đến những vị trí mình muốn một cách khá thoải mái, ít nhất là trong bể bơi!

LẮNG NGHE

{By: Hoang Minh Chau}

Lắng nghe thì có gì là khó? Chỉ cần ngồi yên và lắng nghe thôi mà!

Tuy nhiên, với một số người, "lắng nghe" lại là thứ xa xỉ. Sau những thành công liên tục, họ thấy mình biết tuốt, mình không bao giờ sai và vì thế chẳng cần nghe ai. Tai họ không điếc, nhưng họ đã mất khả năng lắng nghe hiệu quả.

Nhưng có nhiều người khác, dù muốn lắng nghe, cũng không biết cách nghe hiệu quả hơn.
Vì sao vậy?

Trong ba kỹ năng: đọc, viết và nghe, thì kỹ năng nghe được sử dụng thường xuyên nhất. Nhưng nghịch lý ở chỗ, trong trường học, chúng ta chỉ được học đọc, học viết mà không được học nghe. Vì thế, đa số chúng ta không biết lắng nghe hiệu quả.

Có nhiều nguyên nhân của việc nghe không hiệu quả như:

• Không chú tâm nghe, vừa nghe vừa làm việc khác như chơi game, lướt web hay nghĩ ngợi lan man.
• Không nghe hết câu hết ý, đặc biệt những cấp trên có thói quen ngắt lời cấp dưới.
• Vừa nghe vừa võ đoán ý tiếp theo.
• Không tôn trọng người nói, cho rằng họ nói những điều không đáng nghe...

Lắng nghe có tầm quan trọng đặc biệt, là một trong hai phương thức tốt nhất giúp chúng ta tiếp thu thông tin và tri thức. Người biết nhiều và biết ít khác nhau phần nhiều ở khả năng lắng nghe.

Những ai đã làm việc với Nhật Bản đều nhận thấy người Nhật có thái độ rất nghiêm túc khi nghe. Tôi nhớ những lần làm việc với họ, khi tôi nói tiếng Việt họ chăm chú nghe một lần, khi thông ngôn dịch ra tiếng Nhật, họ chăm chú nghe lần hai. Rất ấn tượng. Và các sếp Nhật thường nói ít hơn sếp ta. Họ dành thời gian chính để lắng nghe.

Tôi nhớ một lần nói chuyện với anh Bình, Chủ tịch FPT. Tôi nói rằng anh nên nghe nhiều hơn là nói. Anh có vẻ phật ý:

- Tại sao anh phải nghe em nói, trong khi em không muốn nghe anh nói?
- Bởi vì, anh là người phải ra quyết định cuối cùng!

Thực ra, anh Bình (Trương Gia Bình, chủ tịch Tập đoàn FPT) là người có thái độ lắng nghe tốt. Anh là người duy nhất trong hàng ngũ lãnh đạo cao cấp FPT, có thể nghe một câu chuyện lê thê của cấp dưới từ đầu tới cuối mà không ngắt lời. Nhưng là người đứng đầu, anh vẫn nên lắng nghe nhiều hơn nữa, như người Nhật.

Người bình thường đã cần lắng nghe; lãnh đạo - người phải ra quyết định, cần phải lắng nghe gấp mười. Bạn có thể tham khảo chiết tự chữ Thính (nghe) trong tiếng Hán bên dưới, nó phần nào làm rõ hơn ý tưởng chính của bài viết này.

- Góc trên bên trái là chữ Nhĩ, tức là nghe bằng tai.
- Góc trên bên phải là chữ Nhãn, ngụ ý khi nghe mắt cần nhìn thẳng vào người nói.
- Dưới chữ Nhãn là chữ Nhất, ngụ ý khi nghe chỉ làm duy nhất một việc là nghe.
- Dưới chữ Nhất là chữ Tâm, ngụ ý khi nghe phải tôn trọng người nói, phải tin rằng họ sẽ cho ta những thông tin và tri thức hữu ích.
- Dưới chữ Nhĩ là chữ Vương, ngụ ý làm Vương thì phải biết lắng nghe, biết lắng nghe sẽ thành Vương.

Lắng nghe và ngồi Thiền có nhiều điểm tương đồng. Ngồi thiền là tĩnh tâm, là đầu óc không được suy nghĩ lan man. Khi lắng nghe, đầu óc bạn cũng không được suy nghĩ lan man. Bạn phải chú tâm vào một việc duy nhất là nghe. Nếu bạn kiên trì ngồi thiền, kỹ năng lắng nghe của bạn sẽ được cả thiện.

Toàn cầu hoá

{By: Khuc Trung Kien}

Đứa cháu gái, sinh ra và học ở quê, không phải học sinh giỏi tỉnh hay thành phố gì. Học đại học ở Việt Nam. Ra trường, lấy chồng - kỹ sư CNTT. Cưới xong thì chồng được tuyển sang làm việc bên Nhật, kế hoạch là 2-3 năm gì đó.

Cô cháu theo chồng sang Nhật, cố gắng học tiếng Nhật, rồi tham gia các hoạt động như dạy nấu món ăn Việt cho người Nhật. Sau đó thì mở luôn cái trung tâm nho nhỏ chuyên dạy nấu ăn ngay tại nhà.

Sau hơn 2 năm thì mua được nhà bên Nhật, tài trợ cho ông bà sang Nhật chơi, vận hành trung tâm dạy nấu ăn có thu nhập cao hơn lương KS CNTT. Khả năng hoà nhập với xã hội Nhật tuyệt vời dù trước đó chưa từng được đi nước ngoài.

Tất cả chỉ mới vài năm. Hôm về quê gặp bà chị, mẹ cháu, chị bảo: "chị dặn cháu nếu cần gì thì nhờ chú tư vấn giúp"; "vâng, chị ghi cho em số của cháu; thỉnh thoảng em còn nhờ nó tư vấn".

HIỆN TẠI LÀ MÓN QUÀ

{By: Hoàng Minh Châu}

Khi nói "tương lai cố định", nhiều người sẽ ngạc nhiên. Mặc dù chúng ta mơ hồ về tương lai, nhưng nó thực sự cố định. Ví dụ, một trăm năm nữa, tất cả chúng ta, những người có thể lên facebook vào lúc này, đều sẽ chết.

QUÁ KHỨ thì không thay đổi được, còn TƯƠNG LAI thì cố định. Chỉ HIỆN TẠI là có ý nghĩa. Chỉ HIỆN TẠI mới có thể thay đổi.

Nhưng hiện tại không có nghĩa là lúc này. Ngày hôm nay cũng có thể đã là quá khứ của một ai đó.

Ví dụ, doanh thu ngày hôm nay của một công ty lớn thì không phụ thuộc vào ông Chủ tịch, mà chỉ phụ thuộc vào những người bán hàng. Chủ tịch có thể giúp doanh thu của công ty thay đổi trong những năm tới, nhưng ngày hôm nay thì không. Ngày hôm nay đã trở thành quá khứ của ông. Công việc hiện tại của ông là giúp công ty tăng trưởng trong những năm tới. Hiện tại của ông và hiện tại của nhân viên bán hàng không giống nhau.

Một ví dụ khác, hiện trạng giao thông của Thành phố hôm nay không phải là trách nhiệm của vị Giám đốc Giao thông đương nhiệm. Dù ông có trực tiếp ra đường can thiệp thì giao thông không vì thế mà bớt tắc nghẽn. Một anh cảnh sát giao thông làm việc này tốt hơn ông. Ngày hôm nay thuộc về vị Giám đốc Giao thông tiền nhiệm và đã là quá khứ. Hiện tại của vị Giám đốc đương nhiệm phải là thay đổi tình trạng giao thông của thành phố trong năm - mười năm tới, chứ không phải là ra đường khắc phục sự cố ngày hôm nay.

Hiện tại không phải là một thời điểm, mà là một giai đoạn tiếp diễn, ở đó ta có thể tạo ra được những sự thay đổi. "Hôm nay" thì giống nhau với mọi người, nhưng "hiện tại" thì khác nhau. Hiện tại của một nhân viên là "hôm nay làm gì". Một tổ trưởng cần suy nghĩ đến chuyện tuần này tổ mình làm gì? Hiện tại của một người đội trưởng thì xa hơn, có thể là một tháng, một quý.

Một ông Chủ tịch công ty xắn tay trực tiếp đi bán hàng, một ông Giám đốc Giao thông xắn quần ra ngã tư điều khiển giao thông, thì cũng chẳng thay đổi được gì. Đơn giản vì họ không thể thay đổi được quá khứ.

Mỗi người phải tự xác định hiện tại của mình là gì. Quá khứ thì đã qua, tương lai thì chưa đến. Nhưng may mắn là còn có HIỆN TẠI. Đó là lúc ta có thể tạo ra sự thay đổi tích cực, làm cho sự tồn tại của mình có ý nghĩa.

HIỆN TẠI là một món quà của Thượng Đế, đừng để nó trôi qua uổng phí.

CÔNG BẰNG

{By: Hoàng Minh Châu}

Cuba, một nước XHCN ở Tây bán cầu, luôn chú trọng đến công bằng xã hội. Ở đây thực sự không có người giầu, người nghèo. Dân Cuba không thể nghèo, vì có tem phiếu đảm bảo, có nhà nước lo hết mọi chuyện. Dân Cuba cũng không thể giầu vì nhà nước cấm kinh tế tư nhân.

Ngày nay Cuba có thoáng hơn, cho phép kinh tế hộ tư nhân hoạt động, nhưng giới hạn về quy mô, ví dụ nhà hàng tư nhân không được có quá 20 ghế ăn. Vì thế vẫn không có người giầu. Và Cuba quan niệm, xã hội không có người giầu - người nghèo là xã hội công bằng.

Cuba có nền y tế miễn phí cho toàn dân. Giáo dục cũng vậy. Sau một số năm, các số liệu thống kê chỉ ra rằng, tỷ lệ học sinh da mầu đỗ đại học thấp hơn học sinh da trắng. Vậy là nhà nước quyết định hạ điểm đầu vào đại học cho học sinh da mầu, để tỷ lệ đỗ đại học của mọi sắc tộc bằng nhau.

Đó là công bằng kiểu Cuba. Dù bạn chăm chỉ hay lười biếng, nhanh nhẹn hay chậm chạp, khoẻ mạnh hay ốm yếu, thông minh hay đần độn, đầy tham vọng hay an phận thủ thường... thì kết quả cũng như nhau. XHCN đảm bảo công bằng ở đích đến. Lý tưởng mà các nước XHCN hướng tới là "Làm theo năng lực, Hưởng theo nhu cầu".

Nước Mỹ thì ngược lại. Nhiều người nói, ở Mỹ không có công bằng xã hội, vì khoảng cách giầu nghèo quá xa. Thực ra, ở Mỹ cũng có sự công bằng. Nhưng theo một cách hoàn toàn khác: công bằng ở điểm xuất phát. Nước Mỹ đảm bảo cho mọi người có cơ hội thành công ngang nhau.

Tất nhiên trong bối cảnh đó, người thông minh, mạnh khoẻ, chăm chỉ sẽ đạt được kết quả tốt hơn là những người ốm yếu, lười biếng hoặc kém thông minh. Phân hoá giầu nghèo là hệ quả tất yếu, vì Nhà nước chỉ đảm bảo cho mọi người bình đẳng về cơ hội, chứ không can thiệp vào kết quả cuối cùng.

Nước Mỹ không thấy có gì bất thường, khi trong xã hội có người giầu người nghèo. Họ quan niệm, xã hội mang đến cho mọi người cơ hội thành công ngang nhau là xã hội công bằng. Ở đây, làm nhiều hưởng nhiều - không làm thì chết đói, chứ không có chuyện, "làm theo năng lực hưởng theo nhu cầu".

Thực ra, hai cách tiếp cận này đều có cả điểm mạnh điểm yếu.

Công bằng kiểu Cuba có tính nhân văn cao, vì nó mang đến cho đa số người dân, sự đảm bảo về một cuộc sống không nghèo khổ. Nhưng nó triệt tiêu động lực của những người, muốn cố gắng làm tốt hơn, để nhận được nhiều hơn. Vì thế xã hội tạo ra ít sản phẩm, kinh tế chậm phát triển.

Công bằng kiểu Mỹ tạo ra động lực to lớn cho mỗi người cố gắng làm tốt hơn, để nhận được nhiều hơn. Vì thế xã hội tạo ra nhiều sản phẩm, kinh tế phát triển nhanh. Nhưng nó cũng đào sâu thêm khoảng cách giầu nghèo, vì luật pháp Mỹ không cho phép lấy của người giầu chia cho người nghèo.

Nước Mỹ cũng không muốn khoảng cách giàu nghèo ngày càng lớn hơn, nên họ đưa ra giải pháp điều chỉnh là, những người có thu nhập cao, phải đóng thuế cao cho phúc lợi xã hội.

Ở Việt Nam, chúng ta thường thấy khẩu hiệu "Dân giầu, nước mạnh, xã hội công bằng, văn minh". Xã hội hướng tới công bằng thì đúng rồi. Nhưng không biết, trong khẩu hiệu này, "công bằng xã hội" - chúng ta chọn theo kiểu Mỹ hay kiểu Cuba?

ĐỪNG TẠO THÊM VẤN ĐỀ

{By: Hoàng Minh Châu}

Quan sát những người bị stress triền miên, ta dễ nhận thấy, cuộc sống của họ có quá nhiều vấn đề. Cho dù có nỗ lực bao nhiêu thì họ cũng chẳng thể giải quyết hết, như một câu ngạn ngữ đã nói "Không có vấn đề dễ, vì nếu dễ đã không gọi là vấn đề".

Nhưng nếu ta chịu suy nghĩ một cách tích cực hơn, thì cuộc sống thực tế, không có nhiều vấn đề như thế. Chính cách nhìn sự việc tiêu cực đã tạo thêm nhiều vấn đề.

Tôi xin chia sẻ các suy nghĩ, có thể giúp ta, không vô tình tạo thêm vấn đề cho cuộc sống, để tâm trí ta thanh thản, cho dù cuộc sống còn nhiều khó khăn.

1. Không nên coi những chuyện, không phụ thuộc vào bản thân mình, là vấn đề. Liệu bạn có thể làm gì với thiên tai, với động đất sóng thần? Trước đây, mỗi lần đi máy bay tôi thường rất lo lắng. Khi máy bay bị lắc do thời tiết xấu là tôi sợ toát mồ hôi. Nhưng sau khi ngộ ra, đã bước lên máy bay thì chuyện sống chết không còn phụ thuộc vào mình nữa, tôi có thể ngủ ngon ngay cả khi máy bay gặp thời tiết xấu nhất. Chuyện gia đình, xã hội cũng vậy. Có rất nhiều chuyện nằm ngoài tầm với của ta. Đừng để bị cuốn vào những chuyện không phụ thuộc vào mình. Hãy dành tâm trí, tập trung giải quyết những vấn đề, mà ta có ảnh hưởng trực tiếp.

2. Không nên coi những chuyện mang tính quy luật là vấn đề. Nếu bạn 18 tuổi và mặt đầy trứng cá thì đừng quá lo lắng. Qua một vài năm, trứng cá sẽ tự biến đi. Bản thân tôi, lần đầu bị gai cột sống, tôi rất lo. Nhưng khi được bác sĩ cho biết, ngoài 50 tuổi, cột sống bị vôi hoá là chuyện bình thường, tôi lại thấy bình tâm. Tuổi già và bệnh tật sẽ đến là lẽ đương nhiên. Con cái sẽ lớn và ngày càng xa chúng ta hơn. Nhưng đó không phải là vấn đề. Đó là quy luật của cuộc sống. Thay vì buồn rầu thì chúng ta nên vui vẻ vì dù con cái đã tự lập, nhưng thỉnh thoảng chúng vẫn còn nhớ đến bố mẹ.

3. Không nên coi những chuyện vặt là vấn đề. Cảm cúm thì ai mà tránh được, nhưng vài hôm sẽ tự khỏi. Đừng chuyện bé xé ra to. Trẻ con hàng xóm đánh nhau là chuyện của trẻ con. Nếu phụ huynh để chúng tự giải quyết, mấy bữa chúng sẽ làm lành, lại chơi với nhau. Nhưng nếu một phụ huynh coi đây là vấn đề, trầm trọng hoá nó, rồi kéo hai gia đình vào cuộc tranh luận đúng sai tốt xấu, thì hậu quả như thế nào không ai lường trước được.

4. Đừng bao giờ để bị mắc kẹt trong sự nghi ngờ. Tin hoặc không tin đều tốt hơn. Sự nghi ngờ luôn tạo ra rất nhiều vấn đề không có lời giải.

5. Không nên vơ các vấn đề của người khác, thành vấn đề của mình. Nếu các vấn đề của sếp, của nhân viên, của họ hàng, của vợ con... đều trở thành vấn đề của bạn, thì sớm muộn bạn cũng sẽ chết chìm. Hãy để mỗi người tự giải quyết vấn đề của mình.

Sau khi áp dụng cách tiếp cận này, tôi thấy 90% các vấn đề trước đây tự nhiên biến mất. 10% vấn đề còn lại, mà ta thực sự phải đối mặt và giải quyết, là không quá nhiều. Chừng đó không đủ làm bạn bị stress.

Vả lại, cuộc sống cũng cần có vấn đề, vì nếu hoàn toàn không có vấn đề gì nữa nó sẽ hết sức nhàm chán!

Hành động hợp lý

{By: Khúc Trung Kiên}

Hiệu quả hoạt động của một quốc gia, một tổ chức hay một cá nhân phụ thuộc vào điều gì? Tự nhiên người ta sẽ nghĩ đến những năng lực/kỹ năng hay trình độ.

Không sai. Một người thợ lành nghề sẽ làm ra nhiều sản phẩm hoặc sản phẩm chất lượng hơn trong cùng một thời gian. Nhưng nếu xét trên tổng thể hiệu quả có lẽ phụ thuộc nhiều hơn vào tính hợp lý của hành động.

Người thợ làm ra nhiều sản phẩm rất hiệu quả nếu xét theo một nghĩa, nhưng nếu sản phẩm đó không tiêu thụ được thì sẽ là tai họa cho doanh nghiệp. Xây cây cầu chỉ dẫn vào ... nhà ông chủ tịch xã thì đó là không hiệu quả.

Nếu bạn có một xô nước, cách bạn 1 km có một đám cháy, bạn xách xô nước chạy đến đám cháy thì là vô nghĩa. Sẽ hiệu quả hơn nếu tưới cho cái cây đang héo, cách bạn vài mét.

Việc ra dọn rác ở Bờ Hồ là hành động tốt, đáng trân trọng. Nhưng sẽ hợp lý hơn nếu khuyến khích mọi người giữ vệ sinh ngay ở trong nhà mình, cầu thang của chung cư, rồi đến ngõ phố mà mình đang sinh sống. Hay cụ thể hơn là không vất rác ngay dưới chân mình.

Điều đáng nói là những hành động không hợp lý thường được thúc đẩy bởi cảm xúc và tình cảm. Nhất là đối với đám đông. Hành động hợp lý lại dựa trên hiểu biết, lý trí và đánh giá đúng tình huống.

Để cảm xúc chi phối hành động không hợp lý
Hành động theo tình cảm không hợp lý
Hành động theo đám đông không hợp lý
Ngược với đám đông càng không hợp lý

Thế nên phần lớn hành động của chúng ta là không hợp lý, tất nhiên hiệu quả sẽ thấp thôi. Thêm chút: một hành động không hợp lý sẽ dễ dàng dẫn đến những hành động không hợp lý tiếp theo, kể cả những hành động trước đó là hợp lý (do điều kiện đã thay đổi).

Bài thơ không vần

{By: Khuc Trung Kien}

Chiều Hà Nội mưa giông
Những cánh chim vội vã tìm về tổ
Các anh cũng bay lên
Sao mãi chưa về?

Các anh đã sống
Giản dị bình thường
Vất vả mỗi ngày
Từ bữa cơm ăn đến trường con đi học
Cùng những ưu tư cho số phận giống nòi

Có thể chết cũng không đáng sợ
Bằng việc chưa được sống
Nhưng đã hết lo đâu
Sao anh mãi không về?

Tổ quốc gọi tên các anh nghẹn giọng
Cánh chim lạc cuối cùng
Đã tìm về được tổ

Chiều Hà Nội mưa giông
Sao anh mãi chưa về?

KTK - 6.2016

Tư duy kỳ dị

{By: Khúc Trung Kiên}

Vô tình đọc một bài viết về bệnh tâm thần phân liệt. Một loại bệnh thần kinh nặng. Khoảng 1% dân số thế giới bị bệnh này, không phụ thuộc vào trình độ phát triển của xã hội, văn hoá, kinh tế hay môi trường sống. Có một số dạng bệnh điển hình.

1) Hoang tưởng vĩ cuồng. Người bệnh luôn tưởng tượng mình là trung tâm thế giới, là Đức Chúa, là Phật,... Một biến thể của dạng này là ... coi mình là người tốt, thánh thiện nhất. Tất cả những người khác, nhất là ai trái ý hoặc khác mình là bọn xấu.

2) Hoang tưởng sợ hãi. Có chuyện về anh chàng nghĩ mình là hạt thóc, thấy con gà là bỏ chạy. Bác sĩ thuyết phục anh ta là người thì anh ta cãi: nhưng con gà nó không nghĩ thế. Biến thể: ăn cái gì cũng độc, uống cái gì cũng chết, gặp ai cũng là lừa đảo,...

3) Rối loạn ngôn ngữ. Logics luẩn quẩn, rắc rối, khó hiểu. Sử dụng ngôn ngữ kỳ quặc hoặc quá nghèo nàn. Lặp đi lặp lại một vài từ nhất định trong mọi trường hợp. Cứ như thể nếu dùng những từ bình thường thì không phù hợp với đẳng cấp hay trí tuệ của người nói.

Còn khá nhiều dạng khác, nhưng chỉ với 3 loại trên đây xem ra tỷ lệ người mắc chứng tâm thần phân liệt có lẽ lên đến 30-40% rồi. Thêm vài dạng nữa có khi lại 100% mất.

All the way!

{By: Khúc Trung Kiên}

Buổi tối trước ngày Barack Obama đến thăm chính thức Việt Nam lại xem bộ phim về Lyndon Johnson, tổng thống thứ 36 của nước Mỹ. Người có vai trò khá lớn trong chiến tranh Việt Nam trước đây.

Trước mình cứ nghĩ có những TT Mỹ đóng vai trò khá mờ nhạt trong lịch sử và tiến bộ của quốc gia này. Nhưng nếu bỏ qua những hận thù và xung đột, chịu khó tìm hiểu thì sẽ thấy: mỗi vị tổng thống của Mỹ đều có những đóng góp rất đáng kể trong việc tạo ra những giá trị cho văn minh nhân loại.

Một cơ chế chọn lọc tuyệt vời. Chỉ có những người tốt nhất, theo đuổi những giá trị văn minh nhất, có khả năng đóng góp nhất cho sự tiến bộ của nước Mỹ và nhân loại, mới có thể trở thành tổng thống. Thêm nữa: không có ai trong số họ là hoàn hảo.

P/S: Nếu năm nay dân Mỹ chọn Donald Trump làm tổng thống thì chắc chắn họ có cái lý của mình, ông này cũng không phải là kẻ tầm thường dù phong cách hơi dị.

ÔNG ĐẠI SỨ

{By: David Mann “The Ambassador” }

{Người dịch: Kim Chi}

Không có nhiều người nước ngoài hiểu Việt Nam như Ted Osius, từ quê hương Maryland, lần đầu tiên đặt chân Osius tới Việt Nam là năm 1996, nhà ngoại giao trẻ măng tới làm việc tại Tòa Đại sứ Hoa Kỳ. Thời đó Osius vẫn còn đạp xe đạp chạy đi khắp mọi nơi ở Hà Nội, còn có thể thực hành vài câu tiếng Việt với ông hàng nước, bà hàng hoa mà chẳng ai để ý.

“Khi nghe tôi thốt ra mấy câu tiếng Việt, người ở miền Bắc thì bảo tôi nói giọng Nam, còn người ở miền Nam thì bảo tôi nói giọng Bắc. Hồi đó ngoài phố toàn là xe đạp thôi, xe máy chỉ lác đác.”

Osius đi nhiệm kỳ ở Việt Nam lần đầu cũng đúng vào lúc hai nước mở ra quan hệ mới – là mối quan hệ đã mang lại những thành quả đáng ngạc nhiên tưởng không thể nào đạt được trong thời gian hai mươi năm kể từ khi bình thường hóa và cấm vận thương mại của Hoa Kỳ với Việt Nam được dỡ bỏ.

Osius đã trở lại một nơi hoàn toàn khác. Không phải đơn thuần là Việt Nam nay đã thay đổi rất nhiều, mà cũng vì nhà ngoại giao trẻ trung ngày nào nay ở cương vị đại sứ vào thời điểm quan hệ nay nâng lên tầm đối tác toàn diện làm nền tảng cho sự gắn kết chặt chẽ hơn về chính trị, kinh tế và chiến lược mà 20 năm trước đây còn là giấc mộng xa xôi.

Osius nói “Đối với tôi việc được trở lại đây quả là giấc mơ đã thành, tôi biết tiếng Việt lại đã từng làm việc ở đây từ 1996 tới 1998, nên đúng là tôi được trở lại chốn xưa yêu dấu. Được có mặt ở đây vào thời điểm này cũng thật là tuyệt để xây móng cho mối quan hệ mới.”

Mối quan hệ mới này được dựng trên cơ sở chín trụ cột hợp tác trong mọi lĩnh vực từ giáo dục đến môi trường, như đã được Chủ tịch nước Trương Tấn Sang và Tổng thống Obama đề ra từ năm 2013. Osius nói trách nhiệm trong cương vị đại sứ là phải biến những nội dung lớn lao ấy thành hiện thực.

“Tổng thống Obama đã nói với tôi hãy làm cho đối tác này thật sự có ý nghĩa, phải làm sao biến những điều ghi trên giấy thành sự thật. Tôi muốn thấy quan hệ hợp tác ấy sâu sắc trong lĩnh vực giáo dục, thương mại và kinh tế, về nhân quyền, về an ninh và môi trường, khoa học, công nghệ và y tế. Tôi cho là chúng ta đang xây dựng tầm nhìn chung cho 20 năm tới. Đó không phải chỉ là tầm nhìn của tôi mà còn là tầm nhìn của Việt Nam, đó là tầm nhìn mà chúng ta cùng xây dựng và thực hiện.”

Osius cũng mang tới làn gió mới của thế kỷ 21 cho hoạt động ngoại giao, đặc biệt chú trọng việc kết nối với giới trẻ của Việt Nam thông qua mạng xã hội và thường xuyên nhận các lời mời tới phát biểu tại các trường đại học của Việt Nam. Nỗ lực đó thật bõ công ông đại sứ, chỉ tính từ tháng 12 năm ngoái khi ông bắt đầu lên Facebook, tới giờ ông đã có tới 12 ngàn người theo dõi.

“Cứ nghĩ mà xem, trước đây nào ai dám mơ đại sứ mà lại tương tác trực tiếp được với hàng ngàn bạn trẻ trên Facebook. Ngày nay nhờ internet mà mọi người trở nên rộng mở hơn trong các cuộc thảo luận, công khai hơn trong các liên hệ với nhau và cũng là nơi thể hiện rõ ràng hơn những ước muốn về tương lai.”

Việt Nam là quốc gia mà thái độ trong vấn đề đa dạng về giới vẫn đang còn đang manh nha, Đại sứ Osius nói Việt Nam đã rất tốt với ông, đối với người chồng của ông là Clayton Bond và đối với hai đứa con ông là Tabo, 16 tháng, và Lucy, mới sinh đầu năm nay. “Tôi là đại sứ Hoa Kỳ đầu tiên ở vùng Đông Á công khai là người đồng tính. Chỉ cách đây vài năm thôi thì chuyện này khó đấy. Hồi tôi mới vào ngành ngoại giao thì cũng không ai dám hở ra đâu, nhưng ngày nay đã khác nên tôi vừa được có chồng có con mà vẫn được bổ nhiệm đến nơi mà tôi có nhiều kinh nghiệm. Tôi đã được đánh giá trên cơ sở năng lực của mình, khả năng cống hiến của mình, những thành tích tôi đã đạt được từ trước tới nay chứ không phải dựa vào sự phát xét về gia đình tôi. Đó là điều mới và đó cũng là điều thật vô cùng mạnh mẽ.”

Osius cũng muốn gia đình mình hòa với văn hóa Việt Nam với hi vọng là các con ông sẽ tạo dựng sự gắn bó với Việt Nam như ông. “Trong nhà tôi có người Việt giúp các việc cho gia đình nên họ cũng như là người nhà của chúng tôi, họ yêu quý các cháu và gần gũi các cháu nên tiếng Việt là tiếng nói đầu đời của các con tôi làm tôi vô cùng sung sướng.”

Với hành trình 27 năm làm nghề ngoại giao, đã đi nhiệm kỳ tại tòa đại sứ Hoa Kỳ ở Jakarta, New Delhi, Bangkok và Manila, việc ông chú trọng vào châu Á là chương trình hành động của đời mình ngay từ khi mới bước vào nghề. “Châu Á là nơi mọi việc đang diễn ra” ông giải thích “ngay từ khi bắt đầu nhận việc tại bộ ngoại giao tôi đã chuẩn bị cho việc phục vụ tại châu Á. Từ đó tới nay tôi chưa bao giờ phải nhìn lại và chưa bao giờ hối tiếc.”

Nhưng Việt Nam, ông nói, sẽ mãi mãi là quê hương thứ hai của ông. “Đối với tôi đây đúng là giấc mơ đã trở thành sự thật. Tôi xiết bao yêu quý đất nước này bởi vì người Việt thật nồng hậu và quý khách. Tôi đã yêu Việt Nam hơn tất cả những nơi mà tôi đã từng được đến làm việc trong các nhiệm kỳ trước đây.”

Nóng & cua

{By: Khúc Trung Kiên}

Hà Nội 37 độ. Phố hẹp, hai xe đi ngược chiều lách sang 2 bên tránh nhau. Mấy xe máy đi sau tận dụng cơ hội "điền vào chỗ trống", vậy là cứng ngắc. Cả bọn mất 15' để đi qua.

Chẳng qua là ai cũng sợ thiệt, cũng cố được lợi thêm một chút. Nhớ là đã xem ở đâu đó bức tranh về bán cua biển. Cửa hàng ghi trên bảng: "Bán cua, 150K/kg (tính cả dây)". Chẳng ai mua, rẻ nhưng thiệt mất sợi dây.

Cửa hàng bên cạnh đề: "Bán dây, 150K/kg (tính cả cua)", đông khách. Mua dây đắt, chả biết dùng vào việc gì, nhưng lợi được con cua!

ĐỐ KỴ

{By: Hoàng Minh Châu}

Chúng ta thường nhìn thấy những khuôn mặt hân hoan, khi chứng kiến mọi người chúc mừng ai đó thành công; chúng ta cũng thường nhìn thấy những khuôn mặt rầu rĩ, khi chứng kiến mọi người an ủi ai đó thất bại...

Thực ra, đôi mắt đã đánh lừa chúng ta.

Chỉ có người mù là không bị lừa. Họ không nhìn thấy, nhưng họ có thể nghe rõ hơn. Một người mù nói rằng, cô ấy thường nghe thấy sự ghen tức trong những lời chúc mừng và đôi khi cả sự hả hê trong những lời chia buồn.

Sự đố kỵ, ở mức độ khác nhau, có trong mỗi chúng ta. Nó rất tinh vi. Nó dễ bị nhầm lẫn với nỗ lực hết mình để thành công trong cuộc sống. Cùng lắm, ta chỉ nhìn nhận nó như một sự ganh đua. Ta không dám thừa nhận, rằng đã rất khó chịu vì không bằng người khác.

Và tính đố kỵ còn ngăn cản ta học hỏi những cái hay của những người xung quanh. Đức Pháp Vương Gyalwang Drukpa có viết trong cuốn "Giác ngộ mỗi ngày": trong các tính xấu, tính đố kỵ làm người ta khổ sở nhất.

KIỂM SOÁT ĐÁM ĐÔNG

{By: Hoàng Minh Châu}

Năm 2007, nhân một chuyến sang Anh công tác, tôi đã dành được thời gian đến sân Standford Bridge, xem đội bóng yêu thích của mình - Chelsea, trong một trận cầu vòng bảng Champion Leage, với đội bóng Olympiakos đến từ Hi Lạp.

Mặc dù hôm đó, Chelsea chơi rất hay và giành chiến thắng 3:0, nhưng đây không phải là một bài viết về chủ đề bóng đá. Chủ đề của bài viết này là "Kiểm soát đám đông".

Hôm đó có hai sự kiện làm tôi chú ý.

1. Khi trận đấu chưa bắt đầu, tôi thấy cảnh sát đã tiến đến một cổ động viên mặc trang phục của đội Olympiakos, đang ngồi cùng hàng với chúng tôi trên khán đài trung lập. Họ nhắc nhở cổ động viên này, hoặc là đổi vé chuyển đến khán đài dành riêng cho cổ động viên đội khách và ở đó anh có quyền thể hiện sự ủng hộ cuồng nhiệt của mình cho đội Olympiakos; hoặc nếu anh vẫn muốn tiếp tục ngồi ở khán đài trung lập thì nên thay trang phục trung tính, vì sự an toàn của chính anh ta. Cổ động viên này đã nghe theo lời khuyên và mặc áo của đội Olympiakos vào trong áo khoác.

2. Khi trận đấu đang diễn ra, một cổ động viên khác đứng dậy và cổ vũ rất ồn ào cho đội Olympiakos. Cảnh sát đến và nhắc nhở rằng đây không phải khu vực an toàn cho cổ động viên đội khách, nhưng anh ta không nghe. Sau vài tình huống đứng lên hò hét kích động, anh ta đã được cảnh sát, lịch sự nhưng rất kiên quyết, mời ra khỏi sân.

Tôi rất ngạc nhiên: tại sao lại hà khắc với cổ động viên đội khách như vậy?

Anh bạn cùng đi với tôi giải thích: đó là sự thận trọng cần thiết mà cảnh sát phải làm khi muốn tình trạng an ninh của một trận đấu, với hơn bốn chục ngàn khán giả tham gia, luôn ở trong tầm kiểm soát.

Khi có rất nhiều người tụ tập trong một không gian nhỏ, luôn tồn tại những nguy cơ to lớn, vì theo các nghiên cứu về tâm lý đám đông, hành vi tiếp theo của một đám đông là rất khó lường.

Có ba thành phần trong đám đông, tiềm ẩn gây nguy cơ:

1. Là nhóm những người nhút nhát, rất dễ hoảng sợ

Tháng 5/1985, trong trận chung kết cúp C1 châu Âu giữa Liverpool – Juventus diễn ra tại Heysel của Bỉ, chỉ một mảng tường của sân đổ sập, đã khiến cho nhiều khán giả hoảng sợ, tạo ra một sự hỗn loạn. 39 người đã thiệt mạng vì đám đông chen lấn xô đẩy, dẫm lên nhau mà chết.

Trước đó, vào tháng 10/1982, hơn 300 người đã chết sau một vụ chen lấn xô đẩy trong một cầu thang chật hẹp và lạnh lẽo ở trận đấu Spartak-Haarlem tại Matxcova, nhưng truyền thông Liên Xô lúc đó đã che dấu thông tin thiệt hại của sự cố này.

2. Là nhóm những người hung hăng, rất dễ tức giận

Tháng 4/1989, trận đấu được chờ đợi cực kỳ hấp dẫn giữa hai đội bóng đang ở đỉnh cao phong độ, Liverpool-Nottingham Forest tại FA Cup, đã trở thành ngày đen tối của lịch sử bóng đá Anh quốc. Xuất phát từ sự cổ vũ quá cuồng nhiệt của một cổ động viên đội khách, sự xô xát đã xảy ra, bắt đầu từ một vài người, sau đó là cuộc chiến thực sự với sự tham của hàng trăm cổ động viên mỗi bên. Kết quả là 96 người thiệt mạng.

Hooligan của nước Anh nổi tiếng thế giới từ sau vụ bạo động này. Danh sách các hooligan được hình thành và họ bị ngăn chặn đến xem các trận đấu lớn, các giải châu lục và quốc tế.

3. Sự nguy hiểm của nhóm hai được nhân lên bởi nhóm ba: nhóm những người không có chính kiến, không có trách nhiệm. Họ luôn bị cuốn theo hành vi và tâm lý của đám đông, dễ bị kích động, thấy có người hô đập phá thì đập phá, hô cướp thì cướp, hô chém giết thì chém giết. Điều đáng nói là nhóm này thường chiếm đa số.

Ngày nay, đám đông còn là nơi ẩn nấp lý tưởng của bọn khủng bố. Đám đông vừa che dấu chúng, vừa là con tin của chúng. Đây là mối quan tâm to lớn nhất đối với các quốc gia được coi là thù địch với các thế lực khủng bố quốc tế.

Vì thế, các nước phương Tây đều tăng cường hệ thống an ninh khi có đám đông tụ tập. Biểu tình cũng là sự tập hợp của một đám đông, nhưng nguy cơ lớn hơn vì những người tham gia biểu tình thường có xu hướng đang bức xúc.

Mặc dù, trong các nước phương Tây, dân chúng được tự do tổ chức biểu tình ôn hoà, nhưng để cái quyền đó được thực thi trong cuộc sống, hệ thống luật pháp có rất nhiều việc phải làm. Không ai dám đảm bảo, một cuộc biểu tình bắt đầu trong ôn hoà, sẽ không kết thúc trong bạo động, vì hành vi của đám đông, như phân tích ở trên, bị tác động bởi nhiều nguyên nhân, là rất khó lường.

Để hạn chế nguy cơ, hệ thống luật pháp phương Tây đưa ra nhiều biện pháp kết hợp:

1. Hạn chế nguy cơ bằng Luật biểu tình: mỗi cuộc biểu tình đều phải đăng ký trước thông điệp và biểu ngữ, số lượng người tham gia, thời gian bắt đầu và kết thúc, địa điểm và tuyến đường cụ thể. Cảnh sát sẽ can thiệp ngay lập tức khi những hạn chế này bị vi phạm.

2. Tăng cường lực lượng cảnh sát với các nhiệm vụ: chống nguy cơ khủng bố, bảo vệ người tham gia biểu tình và đảm bảo sự ôn hoà của đoàn biểu tình từ khi bắt đầu cho đến lúc kết thúc.

3. Người tổ chức biểu tình phải có hiểu biết về luật biểu tình, về quyền và giới hạn của quyền tham gia biểu tình.

4. Giáo dục ý thức, văn hoá của người tham gia biểu tình.

Ở Việt Nam chúng ta, trong thời gian qua đã diễn ra một số cuộc biểu tình bảo vệ môi trường, hay phản đối chính sách bành trướng Biển Đông của nhà cầm quyền Trung Nam Hải.

Quốc Hội Việt Nam cũng đang khẩn trương thông qua Luật biểu tình. Tự do biểu tình trong ôn hoà là quyền lợi chính đáng và quan trọng của người dân trong mọi quốc gia dân chủ. Chúng ta cần tôn trọng quyền này.

Nhưng chúng ta cũng cần hoàn thiện hệ thống pháp luật để đảm bảo quyền này được thực thi, mà không gây ra những hậu quả đáng tiếc. Những người tổ chức biểu tình cũng cần phối hợp với nhà chức trách, tránh xảy ra tình huống nguy hiểm khi một đám đông bị mất kiểm soát.

Và những người có trách nhiệm kiểm soát đám đông, nên được trang bị kiến thức quản lý đám đông một cách bài bản hơn, tránh hành động theo cảm tính gây phản cảm, vì người có nhiệm vụ bảo đảm sự ôn hoà của đám đông, nhưng hành xử thiếu hiểu biết, có thể lại chính là nguyên nhân kích động đám đông nổi giận!

Tin?

{By: Nguyễn Thành Nam}

Nam luôn tự hỏi, Facebook chọn người thế nào để đưa status của họ lên newsfeed của mình. Suy luận một cách ngớ ngẩn, bèn đoán họ là những người quan tâm đến Nam hoặc Nam quan tâm đến họ. Hay một cách khác, họ là một xã hội thu nhỏ trên mạng mà Nam muốn (hoặc ngầm muốn) được thành một phần của xã hội đó. Tạm gọi là “Xã hội Nam-XHN”, không phải xã hội đen:)

XHN gồm đủ các lứa tuổi, thành phần, đều đặn hàng ngày cung cấp cho Nam thế giới dưới cách nhìn của họ. XHN ban đầu bé tí, đa phần là đồng nghiệp, gia đình. Rồi phình dần lên theo tốc độ phát triển của facebook. Thông tin nhiều chiều đa dạng phong phú, đủ các loại thơ ca hò vè, phim, ảnh. Còn rủ nhau lập hội, bán hàng, chăn nuôi sản xuất. Vui như Chợ.

Có điều khác với chợ, nơi lòng tin gần là điều kiện tiên quyết, ở XHN, với thời gian, các thành viên càng mất dần điểm tựa. Họ cũng không giấu diếm điều đó. Người lao động không tin nhà khoa học, khoa học coi thường doanh nhân, doanh nhân đả kích văn nghệ sĩ, còn văn nghệ sĩ thì bất cần đời.

Họ cần tình yêu, nhưng lại đi tìm người chung tình ghét. Họ ghét chính phủ, nhưng có việc thì lại đòi chính phủ ra tay. Họ căm thù truyền thông, nhưng nghiến ngấu hưởng thụ các sản phẩm của chúng.

Nam biết mặt đa số trong số họ và biết chắc họ đều là những người tử tế. Vậy thì điều gì đã đẩy các thành viên của XHN đến tình trạng  như vậy? Điều đó làm N day dứt.

Hôm qua N đi taxi. Hết hơn 100,000. Nhờ cậu taxi mặt non choẹt đợi chở về. Hỏi có cần đặt tiền không? Cậu ta cười nhạt, bảo: cháu tin chú, 100 ngàn đáng bao nhiêu mà phải đổi niềm tin hả chú, cháu chạy cố thêm là bù đủ.

N chợt ngộ ra, cậu taxi này tin N, không phải vì N tốt (cậu ấy có biết N là ai đâu), mà cậu ấy tin là mình thừa năng lực để khắc phục những thiệt hại mà niềm tin “mù quáng” có thể gây ra. 

Vậy là chúng ta, những thành viên trong XHN không tin nhau, suy cho kỹ có lẽ vì chúng ta đang mất niềm tin vào chính mình.  Chúng ta hoặc không lớn hoặc không lớn được nữa. Chúng ta sợ không trả giá được cho niềm tin đặt nhầm chỗ.

Và chúng ta lựa chọn cách chẳng tin ai nữa:-(

Barack Obama nói chuyện tại đại học Rutgers (7) - phần cuối

{Người dịch: Kim Chi}

------- tiếp theo phần 6 --------

Hãy hỏi họ những câu hỏi thật hóc búa. Phải để họ trong áp lực chịu trách nhiệm giải trình như để đôi chân họ ở trên lửa. Hãy để họ bảo vệ quan điểm của họ. Trường hợp ai đó có những ý tưởng không hay hoặc không phải thì các bạn hãy chứng minh cho họ thấy là họ đã sai.

Hãy tham gia. Hãy tranh luận. Hãy đứng lên bảo vệ những gì mà các bạn tin tưởng là đúng đắn.

Không sợ hãi khi các bạn trực diện với ai đó. Đừng để mình cảm thấy là mình phải bịt tai lại chỉ vì các bạn quá mỏng manh và ai đó có thể xúc phạm tới sự nhậy cảm của mình.

Hãy đối diện với họ nếu họ không có trí khôn và không hiểu được lẽ phải. Hãy thuyết phục bằng lẽ tự nhiên, bằng phân tích đúng sai, bằng từng lời từng chữ. Làm như thế, các bạn sẽ làm cho quan điểm của mình mạnh lên và cũng nhờ đó mà các bạn cũng trau dồi được cho mình kỹ năng tranh luận và kỹ năng làm rõ ý kiến. Cũng có khi trong quá trình ấy các bạn lại học hỏi được điều gì đó rồi nhận ra rằng mình không phải đã biết hết mọi thứ trên đời.

Rồi các bạn lại có nhận thức mới, các bạn sẽ không chỉ nắm vững được quan điểm của đối phương mà có thể là chính các bạn cũng sẽ thấm thía hơn quan điểm của chính mình.

Dù cách nào thì các bạn cuối cùng sẽ thắng. Và điều quan trọng hơn là nền dân chủ của chúng ta sẽ thắng.

Rồi các bạn sẽ thấy bằng những bước đi ấy, các bạn sẽ đem lại sự thay đổi cho thế giới.

Để tiến lên các bạn phải chuẩn bị bản thân sẵn sàng đi trên đường dài. Dù các bạn chọn sự nghiệp nào – làm ăn kinh doanh, việc làm phi lợi nhuận, làm công chức, làm giáo dục, làm y tế, làm nghệ thuật – dù ở lĩnh vực đi nữa rồi các bạn sẽ không tránh khỏi những lúc bị bầm dập.

Các bạn phải sẵn sàng để cũng có lúc phải đương đầu với những kẻ ngốc. Các bạn sẽ bị căng thẳng và bực bội. Rồi các bạn sẽ phải làm việc dưới một vị sếp không phải là người hay ho cho lắm. Các bạn không phải lúc nào cũng đạt được mọi cái mình muốn – có thể là không có được điều đó nhanh như mình tưởng. Nhưng mấu chốt là cứ phải kiên trì trên con đường ấy. Các bạn phải hết sức nhẫn nại và vững tin.

Và thành công, dù chỉ là một thành công nhỏ bé, dù chỉ là thành công không được trọn vẹn, thì thành công vẫn cứ là thành công. Tôi vẫn thường nói với các con tôi rằng được một chút tốt hơn là một chút tốt rồi.

Một chút đó có thể không phải là hoàn hảo, một chút đó chưa có gì là ghê gớm, nhưng một chút đó là cái có còn hơn không.

Ttừng bước nhỏ tạo thành sự tiến bộ – cả trong xã hội lẫn trong cuộc sống của chúng ta. Các bạn đừng mất hi vọng nhất là khi bị dồn vào bức tường. Các bạn đừng mất hi vọng khi phải trực diện với những kẻ mở miệng là chỉ biết nói mỗi chữ không.

Và nhất là đừng để những cái kháng lại mình biến mình thành kẻ yếm thế cay độc. Sự yếm thế và cay độc mới dễ làm sao. Nhưng các bạn có bao giờ thấy những người yếm thế và cay độc đạt được điều gì to lớn trong cuộc đời này chưa.

Người bạn tôi cũng là dân tiểu bang New Jersey đây, tên là Bruce Springsteen, từng hát "họ để cả cuộc đời chờ đợi một khoảnh khắc ôi tiếc thay khoảnh khắc ấy lại chẳng chịu tới." 

Hãy đừng để mình trở thành điều viển vông. 

Hãy đừng lãng phí thời gian chờ đợi cái vô vọng.

Trong lịch sử chúng ta, một thế hệ người Mỹ mới đã vươn lên và uốn cho vòm lịch sử hướng về hướng được tự do hơn, được cơ hội tiến lên nhiều hơn và được nền công lý quang minh hơn. Hôm nay đến lượt các bạn, những sinh viên tốt nghiệp năm 2016, bây giờ là chính các bạn sẽ định hình vận mệnh quốc gia, và chính các bạn sẽ quyết định vận mệnh của mình.

Hãy vững bước vào đời. Hãy chắc chắn là 250 năm trước mắt sẽ tốt đẹp hơn 250 năm vừa qua.

Chúc thượng lộ bình an. Chúc các bạn may mắn.

Chúa phù hộ đất nước chúng ta vô cùng yêu quý.

Xin cám ơn các bạn

Barack Obama nói chuyện tại đại học Rutgers (6)

{Người dịch: Kim Chi}

----- tiếp theo phần 5 -----

Những phẩm chất đáng trọng nhất của con người như là sự tử tế, lòng cảm thông, sự thành thật và đức tính chăm chỉ có giá trị cao hơn rất nhiều so với khả năng kỹ thuật hoặc trình độ chuyên môn.

Thế nhưng khi các vị lãnh đạo của chúng ta lại tỏ ra chẳng thèm để ý đến thực tế như đang xảy ra, khi mà họ cứ nhai đi nhai lại những điều dối trá mà chẳng phải chịu trách nhiệm gì cả và họ cứ thế dựng lên những chuyện vớ vẩṇ để cố tình bỏ qua các ý kiến của chuyên gia thì quả là chúng ta đang nguy rồi.

Chỉ khi các bạn lên chiếc máy bay rồi, các bạn mới sực nghĩ tới việc không hiểu tay pilot này có khả năng điều khiển máy bay cho ta được chuyến bay an toàn hay không.

Khi người ta bác bỏ thực tế, khi người ta không cần quan tâm tới những điều xác đáng, khi người ta bỏ qua cả khoa học thì đó chính là lúc người ta đang trên đường đi tới suy tàn.

Tôi nhớ tới những lời của Carl Sagan, người từng học trung học tại New Jersey - "Chúng ta có thể đánh giá sự tiến bộ của mình bằng sự can đảm của điều thắc mắc và tầm sâu sắc của câu trả lời và thái độ sẵn sàng chấp nhận sự thật chứ không phải chỉ chấp nhận những điều làm cho người ta được vừa lòng mà thôi."

Chúng ta phải làm cho các vị lãnh đạo và chính bản thân chúng ta phải có trách nhiệm giải trình để biết rằng người ở vị trí lãnh đạo có hiểu điều người ấy đang nói là nghĩa thế nào hay không.

Các bạn hãy có niềm tin vào nền dân chủ. Dân chủ không phải lúc nào cũng xinh như mộng đâu. Nhưng dân chủ phải được gìn giữ và bồi đắp từng chút một, bởi từng người một, bởi từng thế hệ một, chúng ta đã đạt được sự tiến bộ cho nền dân chủ ở đây theo cách đó.

Đó là cách mà chúng ta cấm lao động trẻ em. Đó là cách chúng ta làm sạch không khí và nguồn nước của chúng ta. Đó là cách chúng ta thực hiện các chương trình An sinh xã hội và Chăm sóc y tế giúp cho hàng triệu người già thoát khỏi cảnh sống nghèo khổ.

Không có điều thay đổi nào như thế có thể làm chóng vánh trong một ngày. Tất cả những thay đổi đó là kết quả của nhiều năm tranh đấu, tổ chức và xây dựng liên minh và hiệp thương đi tới thỏa thuận và cũng nhờ những thay đổi trong ý kiến của công chúng. Điều đó diễn ra bởi vì những công dân Mỹ quan tâm đã tham gia vào quá trình chính trị của đất nước.

(còn nữa)